( 1 ) از مجاهد هم در تفسير آيه چنين روايت شده است كه مقصود پيروزى نخست ايرانيان بر روميان و سپس پيروزى روميان بر ايشان است و شادى مؤمنان در مورد پيروزى اهل كتاب بر بت‌پرستان و همو مىگويد منظور از كلمه « بضع » عددى است كه ميان سه تا ده است . محمد بن سعد عوفى از قول عموى خود روايت مىكند كه معجزهء قرآن در آغاز سوره روم ، صورت گرفت ، فارسيان نخست بر روميان پيروز شدند و سپس روميان بر آنها غلبه كردند ، در يك روز پيامبر ( ص ) با مشركان عرب روبرو شد و روميان با ايرانيان و خداوند پيامبر و مسلمانان را بر مشركان عرب و روميان را كه اهل كتاب بودند بر مشركان ايرانى پيروزى داد و مؤمنان هم از پيروزى خود و هم از پيروزى روميان شاد گرديدند . عطيّه هم مىگويد در اين مورد از ابو سعيد خدرى سؤال كرديم او گفت ما همراه رسول خدا در همان روز به مقابلهء كفار بدر رفته بوديم كه روميان به مقابلهء ايرانيان ، ما بر كافران عرب پيروز شديم و اهل كتاب بر مجوس غلبه يافتند ما هم از يارى خداوند نسبت به خود و هم از يارى اهل كتاب شاد گرديديم و معنى وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ اين است . از ابن شهاب زهرى هم روايت است كه مىگفت كافران در مكه با مسلمانان جدال مىكردند و مىگفتند ديديد كه روميان در عين حال كه اهل كتاب هستند مغلوب ايرانيان شدند و شما خيال مىكنيد با كمك كتابى كه بر پيامبرتان نازل شده است بر ما پيروز مىشويد و حال آنكه همانطور كه ايرانيان بر روميان پيروز شدند ما هم به شما پيروز خواهيم شد و در اين هنگام خداوند آيهء اول و دوم سورهء روم را نازل فرمود . ابن شهاب مىگويد عبيد الله بن عبد الله بن عتبه بن مسعود برايم نقل مىكرد كه چون اين دو آيه نازل شده و اين پيش از تحريم شرط بندى و قمار بود ، ابو بكر با كافران شرط بست كه ايرانيان در مدت هفت سال مغلوب خواهند شد . پيامبر فرمود چرا چنين شرطى بستى منظور از « بضع » تمام اعداد زير ده است و روميان پس از نه سال هنگام جنگ حديبيه بر ايرانيان پيروز شدند و مسلمانان از